ArtikelenGetest voor de binnenvaart
In hoeverre kun je vertrouwen op de waterstandvoorspelling van Maxau?
Een analyse van 18 juni tot en met 14 september 2026: de gemiddelde fout, de grootste missers en de patronen die voor schippers interessant zijn.
Iedereen in de binnenvaart kent de onderstaande grafiek waarin je de waterstandvoorspelling voor de pegel van Maxau ziet. Naast Kaub wordt deze pegel vooral gebruikt om af te laden voor onder andere Straatsburg, maar in hoeverre kun je vertrouwen op de voorspelling?
Hoe bepaal je de aflaaddiepte?
Als schipper wil je meestal zoveel mogelijk meenemen. Maar je moet al tijdens het laden in het ARA-gebied bepalen hoeveel je laadt. Van het ARA-gebied naar Maxau varen duurt maximaal ongeveer 70 uur. Je bent dus afhankelijk van de voorspelling om je aflaaddiepte te bepalen.
De pegelstand is niet hetzelfde als de waterdiepte. Met een marge van 30 centimeter gebruik ik voor dit rekenvoorbeeld de volgende formule:
PEGELSTAND − GlW + TuGlW − 30 CM MARGE = AFLAADDIEPTE
Bij Maxau zijn GlW en TuGlW respectievelijk 372 en 210 centimeter. Met de genoemde marge komt de berekening dus uit op pegelstand −192. Staat Maxau op 309 centimeter, dan is de berekende aflaaddiepte 309 − 192 = 117 centimeter.
In de praktijk liggen schippers bij dit lage water er soms ook 160 vanaf. Bij een pegelstand van 309 centimeter kom je dan op 149 centimeter diepgang uit, maar uit ervaring kan ik zeggen dat dit wel de absolute max is en als je dit vaak genoeg doet kun je Jooren Scheepsschroeven bellen.
De gemiddelde fout
Om de nauwkeurigheid van een voorspelmodel te beoordelen, kun je de mean absolute error (MAE) berekenen, de gemiddelde absolute fout. Je noteert eerst welke waterstand het model voor over 72 uur voorspelt. Na 72 uur vergelijk je die voorspelling met de werkelijke waterstand.
Een voorspelling die 10 centimeter te hoog is, telt daarbij als 10 centimeter fout. Hetzelfde geldt voor een voorspelling die 10 centimeter te laag is. Door deze afwijkingen te middelen, voorkom je dat fouten naar boven en beneden elkaar wegstrepen.
Voor Maxau was de gemiddelde absolute fout op 72 uur ongeveer 10 centimeter. Hieronder zie je de MAE voor verschillende voorspeltermijnen. Zoals verwacht neemt de fout toe naarmate je verder vooruit probeert te kijken.
De gele band is minder waard dan je denkt
Wellicht denk je dat de werkelijke waterstand in ieder geval binnen de gele band blijft, maar dit was in slechts 72,8% van de gevallen zo. Bij ongeveer 10% lag de werkelijkheid zelfs onder de onderste grens. Met andere woorden, die ondergrens biedt dus ook geen garantie.
De grootste overschatting op 72 uur zat in de voorspelling van vrijdag 28 augustus. Het model voorspelde ongeveer 385 centimeter voor maandag 31 augustus om 15:45 uur. De werkelijke stand werd 346 centimeter: 39 centimeter lager dan de voorspelde lijn.
De onderkant van de gele band lag op 372 centimeter. Zelfs tegenover die ondergrens kwam er dus 26 centimeter minder water dan verwacht. Wie op basis van die onderste lijn op “Maxau −180” aflaadde, lag drie dagen later feitelijk op “Maxau −154”.
Het is ook voorgekomen dat het water juist ver boven de gele band uitkwam. Het model onderschat dan de stijging, waardoor je tonnen en geld laat liggen.
De grootste onderschatting op 72 uur zat in de voorspelling van 19 augustus om 18:34 uur. Voor 22 augustus om 18:34 uur voorspelde het model 342 centimeter, terwijl de gemeten stand 421 centimeter werd. Dat is 79 centimeter boven de voorspelde lijn. Tegenover de onderste bandgrens van 330 centimeter was het verschil 91 centimeter.
Wat kun je als schipper doen?
Ik heb gezocht naar verbanden tussen de voorspellingsfout, de verwachte regen en de toestand van het stroomgebied. Daar komen een paar bruikbare aanwijzingen uit.
Het duidelijkste verschil zit in de beweging die het model verwacht. Bij een voorspelde daling van meer dan 5 centimeter was de gemiddelde fout ongeveer 8 centimeter. Bij een voorspelde stijging van meer dan 5 centimeter was dit ongeveer 15 centimeter. Een verwachte stijging ging in deze periode dus samen met bijna twee keer zoveel fout.
Daarnaast hangt meer verwachte regen samen met onderschatting van de waterstand. In de nattere situaties voorspelde het model gemiddeld minder water dan er drie dagen later werkelijk stond. Ook een toenemende afvoer bij Aare-Brugg, bovenstrooms in Zwitserland, hing samen met een te lage voorspelling voor Maxau.
Daardoor is het interessant om de weersverwachting en de ontwikkeling bovenstrooms naast de Maxau-grafiek te leggen. Vooral wanneer veel regen wordt verwacht, kan de werkelijke stijging anders uitpakken dan de voorspelde lijn suggereert.
Maar veel regen betekent niet automatisch dat er meer water komt dan voorspeld. Ook bij de grootste overschatting van 28 augustus werd regen verwacht. Het is dus geen betrouwbare regel waarmee je bijvoorbeeld tien centimeter bij de voorspelling kunt optellen.
Ik blijf de voorspellingen in de gaten houden. Als dit probleem je aanspreekt en je passie hebt voor machine learning en specifiek time series forecasting dan wil ik graag kennis maken met je. Email naar contact@dylanstrijker.com.
Weet het als eerste wanneer de voorspelling verandert
Ik stuur iedere ochtend de voorspelling voor Maxau, Kaub en Duisburg-Ruhrort, en een extra mail zodra die substantieel verandert. Bekijk een voorbeeld.